Wymagania dotyczące wiedzy, umiejętności, nawyków i zachowań kierowców pojazdów silnikowych i ich zespołów z przyczepami
Obowiązuje od: 2014-07-01
Załącznik 1 do opisu trybu szkolenia kierowców:
POJAZDÓW SILNIKOWYCH I ICH ZESTAWÓW Z PRZYCZEPAMI WYMAGANIA DOTYCZĄCE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI, NAWYKÓW I ZACHOWANIA KIEROWCÓW
I. POSTANOWIENIA OGÓLNE
1. Kierowcy pojazdów muszą posiadać niezbędną wiedzę, umiejętności i nawyki oraz odpowiednio się zachowywać, aby mogli:
1.1. rozumieć zagrożenia w ruchu drogowym i oceniać ich powagę;
1.2. bezpiecznie i ekonomicznie prowadzić pojazd, nie stwarzać niebezpiecznych sytuacji i odpowiednio reagować, jeśli znajdą się w takich sytuacjach;
1.3. postępować zgodnie z KET, aby uniknąć wypadków drogowych i nie utrudniać ruchu drogowego innym uczestnikom ruchu;
1.4. identyfikować najważniejsze usterki pojazdów, zwłaszcza te stwarzające zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu, i usuwać je w najbardziej odpowiedni sposób;
1.5. oceniać czynniki (wpływ alkoholu, narkotyków i leków, zmęczenie, osłabiony wzrok, emocje itp.) wpływające na prowadzenie pojazdu, aby zachować świadomość i móc bezpiecznie prowadzić pojazd;
1.6. pomagać zapewniać bezpieczeństwo wszystkim uczestnikom ruchu, zwłaszcza najsłabszym i najbardziej narażonym na niebezpieczeństwo (dzieciom, pieszym, rowerzystom, osobom z niepełnosprawnościami), oraz okazywać należny szacunek wszystkim uczestnikom ruchu.
II. WYMAGANIA OGÓLNE
2. Kierowcy pojazdów muszą znać:
2.1. do jakiej kategorii należą pojazdy, których prawo jazdy chcą uzyskać, ich przeznaczenie, użytkowanie, maksymalną dopuszczalną masę;
2.2. przeznaczenie zespołów, systemów i urządzeń pojazdów, ich rozmieszczenie, stosowane materiały eksploatacyjne i częstotliwość ich wymiany, objawy usterek technicznych;
2.3. częstotliwość obowiązkowych przeglądów technicznych;
2.4. znaki drogowe i oznakowanie dróg, sygnały regulujące ruch (sygnalizacji świetlnej i osoby kierującej ruchem), zasady manewrowania, przejazdu przez skrzyżowania i przejazdy kolejowe, miejsca zabraniające zatrzymywania się i postoju, ograniczenia prędkości, zasady holowania pojazdów, przewozu ładunków (bagażu) i pasażerów, specyfikę ruchu pojazdów specjalnych; zasady używania świateł pojazdów w nocy i przy złej widoczności, a także specyfikę jazdy i ruchu w takich warunkach, specyfikę ruchu na autostradach, drogach ekspresowych, w tunelach, w strefach zamieszkania i na podwórkach;
Zmiany w punkcie: Nr 2B-71, 2015-04-09, opublikowano w TAR 2015-04-09, i. k. 2015-05435
2.5. rodzaje odpowiedzialności oraz ich stosowanie za naruszenia KET, przepisów ochrony środowiska, bezpieczeństwa pracy i wymagań przeciwpożarowych;
2.6. obowiązki kierowcy, znaczenie jego czujności i uwagi wobec innych uczestników ruchu, wpływ stanu psychofizjologicznego (spowodowanego alkoholem, narkotykami i lekami, chorobą, zmęczeniem, warunkami domowymi i pracy, emocjami) na reakcję i uwagę, percepcję sytuacji, ocenę i podejmowanie optymalnych decyzji;
2.7. przyczyny wypadków drogowych, czynniki ryzyka związane z warunkami meteorologicznymi, rodzajami dróg i ich nawierzchnią, porą doby; bezpieczną odległość od pojazdu jadącego z przodu, drogę zatrzymania i hamowania, utrzymanie się na niej w różnych warunkach meteorologicznych i drogowych, z uwzględnieniem specyfiki przewożonego ładunku;
2.8. specyficzne czynniki ryzyka związane z małym doświadczeniem innych uczestników ruchu i najbardziej narażonymi uczestnikami ruchu: dziećmi, pieszymi, rowerzystami i osobami niepełnosprawnymi;
2.9. zagrożenia związane z ruchem i prowadzeniem różnych pojazdów oraz różnymi strefami widoczności kierowców;
2.10. jakie dokumenty należy posiadać podczas eksploatacji pojazdów;
2.11. działania w przypadku wypadku drogowego; środki, które kierowca musi podjąć po wypadku drogowym lub innym zdarzeniu, w tym działania awaryjne (rozstawienie znaków ostrzegawczych, włączenie świateł awaryjnych, wysadzenie pasażerów, udzielenie pierwszej pomocy medycznej poszkodowanym, użycie gaśnic);
2.12. czynniki bezpieczeństwa związane z pojazdem, ładunkiem i pasażerami: zasady używania sygnałów dźwiękowych i świetlnych awaryjnych, oszczędnego zużycia paliwa, ograniczenia emisji zanieczyszczeń, pasów bezpieczeństwa, zagłówków i akcesoriów bezpieczeństwa do przewozu dzieci; środki bezpieczeństwa podczas demontażu lub wymiany kół; czynniki bezpieczeństwa związane z załadunkiem, mocowaniem, rozładunkiem ładunków; zalety ekonomicznej jazdy pojazdami, czynniki wpływające na ekonomiczną jazdę, najważniejsze zasady tej jazdy;
2.13. jak zaplanować i wybrać trasę, korzystając z map drogowych i elektronicznych systemów nawigacyjnych;
2.14. cele, rodzaje i grupy ryzyka ubezpieczeń pojazdów, ładunków (bagażu) i życia;
2.15. usterki mechaniczne pojazdów mające największy wpływ na bezpieczeństwo ruchu i środowisko: układu kierowniczego, zawieszenia, układu hamulcowego, opon, świateł, reflektorów i kloszy, kierunkowskazów, lusterek, wycieraczek przedniej szyby, układu wydechowego, pasów bezpieczeństwa i ostrzegawczego sygnału dźwiękowego.
III. DODATKOWE WYMAGANIA WIEDZY
3. Kierowcy pojazdów (kategorii AM, A1, A2, A, B1) muszą znać:
3.1. środki ochrony motocyklisty (kierowcy motoroweru);
3.2. jak uczestniczyć w ruchu, aby inni uczestnicy ruchu go widzieli i mogli przewidzieć jego działania;
3.3. czynniki ryzyka związane z niebezpiecznymi (bardziej śliskimi) miejscami na jezdni (pokrywy kanalizacyjne, poziome oznakowanie dróg, przejazdy kolejowe itp.);
3.4. specyficzne cechy mechaniczne motocykla (motoroweru) związane z bezpieczeństwem ruchu.
4. Kierowcy pojazdów (kategorii C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE, T) muszą znać:
4.1. zasady trybu jazdy (pracy) i odpoczynku oraz używania urządzeń rejestrujących ten tryb (tachografów) (z wyjątkiem kategorii C1, C1E, T);
4.2. jakie dokumenty pojazdów i transportowe są wymagane przy przewozie ładunków i (lub) pasażerów w Republice Litewskiej i na trasach międzynarodowych (z wyjątkiem kategorii C1, C1E, T);
4.3. dopuszczalne wymiary pojazdów, maksymalną dopuszczalną masę oraz specyfikę kierowania związaną z dużymi wymiarami i masą pojazdów;
4.4. przeszkody w polu widzenia, związane z wymiarami pojazdów;
4.5. zasady korzystania z ograniczników prędkości;
4.6. zasady załadunku, mocowania i rozładunku towarów, specyfikę przewozu różnego rodzaju towarów, zasady bezpiecznego użytkowania sprzętu załadunkowego; odpowiedzialność za załadunek, przewóz i dostawę towarów zgodnie z uzgodnionymi warunkami (z wyjątkiem kategorii D1, D, D1E, DE, T);
4.7. odpowiedzialność kierowcy za przewóz pasażerów, warunki komfortu i bezpieczeństwa pasażerów podczas przewozu na trasach lokalnych, międzymiastowych, autobusami o specjalnych wymiarach; specyfikę przewozu dzieci; niezbędną kontrolę przed wyjazdem (z wyjątkiem kategorii C1, C, C1E, CE);
4.8. ogólną budowę pojazdów, przeznaczenie, zasady działania zespołów i podzespołów, systemów i mechanizmów, stosowane materiały eksploatacyjne;
4.9. specyfikę budowy opon, montaż, prawidłowe użytkowanie i konserwację;
4.10. główne części urządzeń hamulcowych, ograniczników prędkości, zasady działania, zasady użytkowania i codziennej konserwacji; zasady użytkowania systemu zapobiegającego blokowaniu kół (dalej – ABS);
4.11. rodzaje systemów sprzęgających pojazdów, główne części i działanie, zasady użytkowania i codziennej konserwacji urządzenia sprzęgającego (z wyjątkiem kategorii C1, C, D1, D, T);
4.12. przyczyny usterek pojazdów, sposoby ich usuwania i konserwacji zapobiegawczej; niezbędne bieżące naprawy.
IV. WYMAGANIA DOTYCZĄCE UMIEJĘTNOŚCI PRAKTYCZNYCH, NAWYKÓW I ZACHOWANIA
5. Kierowcy pojazdów (kategorii AM, A1, A2, A) muszą posiadać następujące umiejętności praktyczne:
5.1. prawidłowo przygotować się do bezpiecznej jazdy:
5.1.1. korzystać z elementów bezpieczeństwa (specjalnej odzieży, obuwia, kasku ochronnego i rękawiczek);
5.1.2. sprawdzić sprawność i kompletność pojazdu: opony, hamulce, kierownicę, wyłącznik awaryjny (jeśli jest), naciąg łańcucha, poziom oleju, światła, kierunkowskazy, sygnał dźwiękowy;
5.2. wykonać następujące manewry na specjalnym placu, przestrzegając wymogów bezpieczeństwa ruchu:
5.2.1. podnieść motocykl (motorower) bez wózka bocznego z podpórek i pchać go z wyłączonym silnikiem; zaparkować motocykl na miejscu parkingowym;
5.2.2. manewry ósemki i jazdy po łukach (slalomu) z niską prędkością, koordynując działania sprzęgłem i hamulcami, utrzymując równowagę motocykla (motoroweru) i trzymając stopy na podnóżkach;
5.2.3. zakręty w kształcie litery U, jazdę po prostej linii (torze) o ograniczonej szerokości z prędkością nie mniejszą niż 30 km/h i zatrzymanie się w wyznaczonym miejscu (przy linii „Stop”); omijanie przeszkody z prędkością nie mniejszą niż 50 km/h; wykonywanie tych manewrów w prawidłowej pozycji siedzącej na motocyklu, utrzymując równowagę i kierunek patrzenia, używając zmiany biegów (z wyjątkiem kategorii AM);
5.2.4. hamowanie (w tym hamowanie awaryjne) z prędkością nie mniejszą niż 50 km/h, używając hamulców przednich i (lub) tylnych, utrzymując kierunek patrzenia i pozycję siedzącą na motocyklu (z wyjątkiem kategorii AM).
6. Kierowcy pojazdów kategorii B1, B i BE muszą posiadać następujące umiejętności praktyczne i nawyki:
6.1. prawidłowo przygotować się do bezpiecznej jazdy:
6.1.1. sprawdzić kompletność i stan techniczny pojazdów: opony, kierownicę, hamulce, płyny (olej silnikowy, chłodniczy, do spryskiwaczy), światła, kierunkowskazy, sygnał dźwiękowy, sprawność deski rozdzielczej;
6.1.2. sprawdzić, czy drzwi są zamknięte;
6.1.3. sprawdzić czynniki bezpieczeństwa przewożonego ładunku: nadwozie, burty, drzwi przestrzeni ładunkowej, zamki, czy ładunek jest prawidłowo załadowany i zabezpieczony, urządzenie sprzęgające pojazdów, połączenia hamulcowe i elektryczne (tylko dla kategorii BE);
6.1.4. prawidłowo wsiąść do samochodu, wyregulować odpowiednią pozycję siedzenia, lusterka wsteczne, pasy bezpieczeństwa, zagłówki (jeśli są);
6.2. wykonać następujące manewry na specjalnym placu, przestrzegając wymogów bezpieczeństwa ruchu:
6.2.1. jazda tyłem, nie wyjeżdżając z pasa ruchu;
6.2.2. zawracanie na pasie o ograniczonej szerokości, używając biegu wstecznego;
6.2.3 wykonywanie manewrów jazdy po łukach (slalomu), jadąc do przodu i do tyłu (tylko dla kategorii B1, B);
6.2.4. jechać pasem o ograniczonej szerokości, z zakrętem o 90° w lewo lub w prawo, do przodu i tyłem (w przypadku kategorii BE – wyłącznie do przodu);
6.2.5. zaparkować pojazd tyłem na miejscu parkingowym na płaskim terenie przy krawędzi jezdni (chodnika) równolegle, prostopadle, ukośnie (między stojącymi wyobrażonymi pojazdami), pozostawiając wymaganą przestrzeń, i wyjechać z niego; na podjeździe i zjeździe – równolegle do chodnika (tylko dla kategorii B);
6.2.6. jechać z prędkością 30–40 km/h i dokładnie zatrzymać się w wyznaczonym miejscu (przy linii „Stop”); ruszyć z miejsca na podjeździe.
7. Kierowcy pojazdów (kategorii C1, C, D1, D, C1E, CE, D1E, DE, T) muszą posiadać następujące praktyczne umiejętności i nawyki:
7.1. odpowiednio przygotować się do bezpiecznej jazdy:
7.1.1. sprawdzić kompletność i stan techniczny samochodu: opony, koła, ich mocowanie, kierownicę, hamulce (w tym ABS), płyny (olej silnikowy, chłodniczy, do spryskiwaczy), światła, kierunkowskazy, sygnał dźwiękowy; stan przedniej szyby, szyb i wycieraczek;
7.1.2. rozumieć wskazania przyrządów kontrolnych i pomiarowych na desce rozdzielczej; sprawdzić sprawność tachografu (z wyjątkiem kategorii C1, C1E, T);
7.1.3. sprawdzić ciśnienie powietrza, zbiorniki powietrza, zawieszenie;
7.1.4. sprawdzić czynniki bezpieczeństwa przewożonego ładunku: nadwozie, burty, drzwi przedziału ładunkowego, zamki, czy ładunek jest prawidłowo załadowany i zabezpieczony (z wyjątkiem kategorii D1, D, T);
7.1.5. sprawdzić urządzenie sprzęgające pojazdów, połączenia hamulcowe i elektryczne (tylko dla kategorii C1E, CE, D1E, DE);
7.1.6. sprawdzić środki bezpieczeństwa pojazdu (wyposażenie nadwozia, wyjścia awaryjne, środki pierwszej pomocy, gaśnice itp.) oraz umieć z nich korzystać (wyłącznie dla kategorii D1, D, D1E, DE);
7.1.7. prawidłowo wsiąść do pojazdu, wyregulować odpowiednią pozycję siedzenia, lusterka wsteczne, pasy bezpieczeństwa i zagłówki (jeśli są);
7.2. wykonać następujące manewry na specjalnym placu, przestrzegając wymogów bezpieczeństwa ruchu (dla kategorii C1, C, D1, D, T):
7.2.1. jechać tyłem, nie wyjeżdżając z pasa ruchu;
7.2.2. zawrócić na pasie o ograniczonej szerokości, używając biegu wstecznego (z wyjątkiem kategorii T);
7.2.3. jechać pasem o ograniczonej szerokości, posiadającym zakręt 90° w lewo lub w prawo, do przodu i do tyłu (dla kategorii T – tylko do przodu);
7.2.4. zaparkować pojazd tyłem na miejscu parkingowym na płaskim terenie przy krawędzi jezdni (chodnika) równolegle (między stojącymi wyobrażonymi pojazdami), pozostawiając wymaganą przestrzeń;
7.2.5. jechać z prędkością 30–40 km/h i dokładnie zatrzymać się w wyznaczonym miejscu (przy linii „Stop”); ruszyć z miejsca na podjeździe;
7.2.6. prawidłowo zaparkować pojazd bokiem i tyłem do miejsca załadunku i rozładunku (platformy), używając biegu wstecznego (tylko dla kategorii C1, C);
7.2.7. prawidłowo zatrzymać się w miejscu zatrzymania (przystanku), aby pasażerowie mogli bezpiecznie wsiąść lub wysiąść (tylko dla kategorii D1, D, T);
7.3. wykonać następujące manewry na specjalnym placu, z zachowaniem wymogów bezpieczeństwa ruchu drogowego (dla kategorii BE, C1E, CE, D1E, DE):
7.3.1. podłączyć i odłączyć lub odłączyć i podłączyć przyczepę, gdy pojazd ciągnący i przyczepa nie znajdują się w jednej linii prostej;
7.3.2. jechać tyłem, nie wyjeżdżając z pasa ruchu i zmieniając pas na sąsiedni (prawy lub lewy);
7.3.3. prawidłowo zaparkować pojazd (zestaw) bokiem i tyłem do miejsca załadunku i rozładunku (platformy), używając biegu wstecznego (tylko dla kategorii BE, C1E, CE);
7.3.4. prawidłowo zatrzymać się w miejscu zatrzymania (przystanku), aby pasażerowie mogli bezpiecznie wsiąść lub wysiąść (tylko dla kategorii D1E, DE).
V. WYMOGI DOTYCZĄCE PRAKTYCZNYCH UMIEJĘTNOŚCI I NAWYKÓW W WARUNKACH RUCHU DROGOWEGO
8. Kierowcy pojazdów muszą jeździć bezpiecznie i ekonomicznie, zmniejszając
zużycie paliwa i ilość emitowanych zanieczyszczeń. W zależności od obrotów silnika pojazdu,
ręcznie zmieniać biegi podczas przyspieszania, zwalniania, jazdy pod górę i z góry.
9. Podejmując wszelkie niezbędne środki ostrożności, kierowcy pojazdów muszą być w stanie wykonać następujące czynności w typowych sytuacjach drogowych:
9.1. ruszyć po zatrzymaniu na placach i drogach; wyjechać (skręcić) z drogi na inną drogę (plac);
9.2. jeździć po drogach prostych, mijać się z pojazdami nadjeżdżającymi z przeciwka w normalnych warunkach i w warunkach ograniczonej szerokości drogi;
9.3. jeździć po drogach krętych;
9.4. podjeżdżać do skrzyżowań i je przekraczać; skręcać w prawo, w lewo, zawracać;
9.5. zmieniać pasy ruchu;
9.6. wjeżdżać (zjeżdżać) na (z) drogi (dróg) posiadające (posiadających) pasy przyspieszenia (zwalniania);
9.7. wyprzedzać, omijać, objeżdżać inne pojazdy lub jechać obok nich;
9.8. jeździć po drogach posiadających skrzyżowania o ruchu okrężnym, przejazdy kolejowe, przystanki transportu publicznego, przejścia dla pieszych, długie podjazdy (zjazdy);
9.9. prawidłowo zatrzymywać się (parkować), wysiadać z pojazdu.
10. Kierowcy pojazdów, oceniając warunki ruchu, muszą być w stanie bezpiecznie prowadzić pojazd w nocy i przy złej widoczności.
Uzupełniono punktem: nr 2B-71, 2015-04-09, opublikowano w TAR 2015-04-09, i. k. 2015-05435
________________
Pełny opis procedury szkolenia kierowców znajdziesz tutaj.